Tháng 5/1988 – Những Câu Chuyện Đời Thường Vẫn Còn Lưu Luyến Đến Giờ
Thật ra mỗi lần nhắc đến tháng 5 năm 1988 là mình lại thấy lòng nhẹ nhàng một chút. Không phải vì có chuyện gì to tát, mà chỉ vì đó là khoảng thời gian tuổi thơ của rất nhiều người ở Sài Gòn, Hà Nội, Đà Nẵng… vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức. Hôm nay rảnh rỗi ngồi đây, tự nhiên muốn kể lại vài điều nhỏ nhặt hồi ấy, kiểu như đang ngồi cà phê vỉa hè tám chuyện với bạn cũ vậy.
Không khí tháng 5 năm 1988 ở Việt Nam lúc bấy giờ ra sao?
Lúc đó đất nước mình đang trong giai đoạn đổi mới được hơn hai năm rồi. Người dân bắt đầu thấy đời sống có chút khởi sắc, dù vẫn còn thiếu thốn đủ thứ. Tháng 5 trời Sài Gòn nắng chang chang, nhưng chiều xuống là mát mẻ hẳn, mấy chị em hay ra trước ngõ ngồi quạt nan kể chuyện. Còn ở miền Bắc thì se se lạnh buổi sáng, đi học phải mặc áo len mỏng.
Mình nhớ rõ nhất là mấy thứ sau:
- Bánh mì que lúc đó mới bắt đầu phổ biến hơn, giá chỉ vài hào nhưng ăn đã lắm, chấm sữa đặc là hết sảy.
- Trẻ con vẫn hay chơi ô ăn quan, nhảy dây, đánh đáo ngoài ngõ, ít ai có tiền mua đồ chơi bằng nhựa xịn từ nước ngoài.
- Radio là “người bạn” không thể thiếu trong nhà, chiều chiều mở đài nghe Tiếng nói Việt Nam hay chương trình nhạc trẻ.
- Mấy anh lớn hay tụ tập nghe băng cassette nhạc hải ngoại lén lút, kiểu Phạm Duy, Thanh Tuyền, rồi chép lại cho nhau.
Giá cả và đời sống người dân thời điểm đó
Nói về tiền bạc thì đúng là “chát” thật. Một ký thịt heo hồi ấy khoảng 800 – 1. 000 đồng, mà lương công chức mới được vài trăm đồng/tháng. Thế nên nhà nào cũng phải tính toán từng đồng. Mẹ mình hay kể, có hôm mua được con cá lóc to bằng bắp tay là cả nhà mừng như tết.
| Mặt hàng | Giá trung bình năm 1988 (đồng) | Ghi chú |
| Gạo | 400 – 600 / kg | Tùy nơi, có khi phải xếp hàng tem phiếu |
| Thịt heo | 800 – 1. 200 / kg | Thường mua vào sáng sớm mới có hàng tươi |
| Đường | 1. 000 – 1. 500 / kg | Hiếm hơn vàng, để nấu chè là xa xỉ |
| Xà bông cục | 200 – 300 / cục | Dùng tiết kiệm cả tháng |
Nhìn bảng này giờ thấy buồn cười, nhưng hồi đó ai cũng quen rồi. Không ai kêu ca nhiều, chỉ cố gắng làm việc và chia sẻ với nhau.
Mấy kỷ niệm cá nhân mình vẫn nhớ hoài
Hồi tháng 5/88 mình mới học lớp 4. Buổi trưa tan học thường chạy ù về nhà lấy cái bịch nylon đựng cơm nắm muối vừng, rồi đạp xe ra bờ sông ngồi ăn. Lúc ấy sông còn sạch, cá tra cá basa bơi đầy, mấy đứa hay thò tay bắt thử nhưng toàn bị trượt.
Còn có lần cả xóm rộ lên vì có người mua được cái quạt tai voi bằng tiền dành dụm mấy năm. Cả đám trẻ con kéo nhau sang xin đứng hóng gió mát, cảm giác như được lên mây luôn. Giờ nghĩ lại mới thấy những niềm vui nhỏ nhặt ấy đáng quý làm sao.
Tháng 5/88 – thời điểm nhiều người bắt đầu hy vọng
Dù đời sống còn khó khăn, nhưng không khí đổi mới đã len lỏi vào từng gia đình. Người ta bắt đầu nói nhiều hơn về kinh tế thị trường, về việc cho thuê đất, mở cửa hàng nhỏ. Mấy anh chị lớn tuổi giờ hay bảo: “Hồi đó tuy khổ nhưng tinh thần đoàn kết lắm, ai cũng tin ngày mai sẽ tốt hơn.”
Mình cũng vậy. Mỗi lần nhớ lại tháng 5 năm ấy, tự nhiên thấy lòng biết ơn. Biết ơn những ngày gian khó đã rèn cho cả một thế hệ tính kiên nhẫn, biết trân trọng từng bữa cơm trắng, từng chiếc bánh mì que còn nóng hổi.
Hôm nào rảnh, các bạn cũng thử ngồi nhớ lại xem, tháng 5/1988 nhà bạn có kỷ niệm gì đặc biệt không? Mình thì vẫn còn nguyên mùi khói bếp củi, tiếng mẹ gọi về ăn cơm, và cả cái cảm giác yên bình khó tả khi chiều tà buông xuống con ngõ nhỏ.
